ABD’de yapay zeka konusunda bir kriz yaşanıyor: Veri merkezlerine “dur” önerisi getirildi.

ABD’deki yapay zekâ teknolojilerinin hızla ilerlemesi, siyasi arenada yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Vermont Senatörü Bernie Sanders ve New York Temsilcisi Alexandria Ocasio-Cortez, “Artificial Intelligence Data Center Moratorium Act” adlı yasa önerisini kamuyla paylaştı. Bu tasarı, yeni veri merkezi inşaatlarının ve mevcut tesislerin kapasite artırımlarının geçici olarak durdurulmasını öngörmektedir. Tasarının dayandığı mantık, yapay zekâ alanındaki düzenlemelerin teknolojinin ilerlemesiyle aynı hızda ilerlemediği yönündeki eleştiriler ve teknolojinin ekonomik ile toplumsal etkileri konusundaki artan kaygılardır.

Tasarının temel gerekçesi, yapay zekânın sağladığı faydalara karşın iş gücü pazarı ve çevre üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekmektir. Ocasio-Cortez, son bir yıl içinde yapay zekâ nedeniyle 54 binden fazla iş kaybı yaşandığını ifade ederek, bu kayıpların sadece bireysel istihdam sorunları değil, aynı zamanda topluluklar ve yerel ekonomiler üzerinde geniş etkilere yol açtığını vurguladı. Ayrıca, deepfake teknolojisinin hızla gelişmesi, dijital ortamda doğru ile yanlışı ayırt etmeyi zorlaştıran bir unsur olarak öne çıkıyor. Yapay zekâ destekli gözetim sistemlerinin yaygınlaşması da bireysel özgürlükler ve mahremiyet konularında yeni tehditler doğuruyor.

Yapay zekâ veri merkezleri için kapsamlı düzenleme hedefleniyor

Tasarı, yalnızca inşaat faaliyetlerini durdurmakla kalmıyor; aynı zamanda yapay zekâ ürünlerinin belirli standartları karşılamasını şart koşuyor. Bu teknolojilerin fiziksel güvenlik dışında, sivil haklar, veri gizliliği ve halk sağlığı gibi alanlarda da güvenli olduğunun kanıtlanması gerekecek. Bunun yanı sıra, yapay zekânın ekonomik yararlarının daha geniş bir kitleye yayılması gerektiği ayrıca vurgulanıyor. Ancak mevcut durumda, büyük teknoloji şirketlerinin bu kazançlardan en büyük payı aldığı yönünde eleştiriler mevcut.

Tasarı, veri merkezlerinin çevresel etkilerini de kapsamlı bir şekilde ele alıyor. Yeni tesislerin enerji tüketimi nedeniyle vatandaşa elektrik ve diğer hizmet faturalarını artırmaması gerektiği ifade ediliyor. Fakat, mevcut veri merkezlerinin yüksek enerji ihtiyacı, özellikle ABD’nin bazı eyaletlerinde elektrik altyapısında baskı yaratıyor. Ayrıca, kurulacak tesislerin güçlü işçi haklarına destek veren sendikal istihdam oluşturması gerektiği de dikkat çekiyor. Yerel toplulukların ise veri merkezi projelerini onaylama veya reddetme yetkisine sahip olması planlanıyor.

Siyasi açıdan bakıldığında tasarının kısa vadede yasalaşma olasılığı bir hayli düşük görünüyor. Kamuoyu yoklamaları, Amerikalıların önemli bir bölümünün yapay zekâ düzenlemelerini desteklediğini gösterse de, teknoloji şirketlerinin siyasi kampanyalara yaptığı yüksek harcamalar dikkat çekiyor. Mevcut yönetim yapısında düzenleme karşıtı yaklaşımların etkili olduğu da bu tür girişimlerin önünde bir engel oluşturuyor. Ancak, 2026 ara seçimleri sonrasında ortaya çıkabilecek yeni siyasi dengeler, bu gibi düzenlemelerin geleceği açısından belirleyici olabilir.