Mağara Duvarına Kaynaşmış Bulunan Tarihi Kafatası, Gizemli Bir Antik İnsansı Türe Ait Olabilir

1960 yılında, Yunanistan’ın Petralona mağarasında bir köylü, ürpertici bir keşif yaptı—ağzına kadar sıva taşına gömülü olan, alnında bir çıkıntı bulunan insansı bir kafatası buldu. O günden bu yana araştırmacılar, bu garip kalıntının yaşını belirlemeye ve nasıl oraya geldiğini anlamaya çalışıyor ancak şu ana kadarki çabalar, oldukça geniş bir yaş aralığı sunuyor—yaklaşık 170.000 ila 700.000 yıl arasında bir tahmin.

Kafatasının belirsiz stratigrafik konumu da pek yardımcı olmuyor. Bu yüzden bir grup araştırmacı, kafatasının tek boynuzlu at şeklindeki kalsit çıkıntısını tarihlendirmeye odaklandı. Bu yöntemle, kalıntının potansiyel yaşı daraltıldı ve belki de gizemli bir antik hominine ışık tutuldu.

Bu çalışma, geçen ay Journal of Human Evolution’da yayımlandı.

Gizemli Bir Tür

“Bu kafatasını ilk defa 1971 yılında, Avrupa’da doktora gezim sırasında gördüm,” dedi University College London’dan antropolog ve çalışmanın ortak yazarı Chris Stringer, Gizmodo’ya.

O zamanlar bu bulgunun bir Homo erectus veya Neandertal olduğu söyleniyordu, ama benim için bu ikisinden de farklıydı. O zaman, Avrupa’da farklı bir tür insan olduğu fikri kafamda şekillendi.”

Stringer ve ekibi, kafatasının kalsit oluşumunu tarihlendirmek için U-serisi tarihlendirme yaptı—uranyum atomlarının bazı şekillerinin radyoaktif çürümesine dayalı bir jeolojik formasyonları tarihlendirme tekniği. Kalsit, mağara duvarlarından sızan suyun içindeki kalsiyumun karbondioksitle reaksiyona girmesiyle mağaralarda sıklıkla sarkıt ve dikit olarak meydana gelen yaygın bir mineraldir. Aslında, Petralona kafatasındaki kalsit bir stalagmittir. Bu yöntemle araştırmacılar, kafatasının en az 290.000 yıllık olduğunu belirlediler.

Kafatasının gerçek yaşına ne kadar yaklaşılmış olduğu, kalsitin üstüne oluştuğu bu tabakanın ne kadar süredir orada bulunduğuna bağlıdır. Stringer, kalsitin, kafatasının mağarada yer almasından kısa bir süre sonra oluşmaya başladığını düşünüyor: “Eğer doğruysa, o zaman elde ettiğimiz tarih, fosil için iyi bir tarih,” dedi.

Kafatasını doğrudan tarihlendirmek—örneğin bir diş örneği kullanarak—daha iyi olurdu. Ancaar, bu durumu öncelikle kafatasının saklandığı, Selanik’teki Aristoteles Üniversitesi Panteontoloji ve Paleoantropoloji Müzesi’nin onayı gerektirir.

Bir Neandertal Komşusu

Morfolojik olarak, ekibe göre Petralona kafatası, Homo sapiens veya Neandertallerden çok daha ilkel bir türe ait birine aitti. Yeni minimum yaş tahmini, bu esrarlı antik grubun, Avrupa’daki Orta Pleistosen döneminde, Neandertallerle aynı dönemde yaşamış olabileceği teorisini destekliyor.

“1981’den beri görüşüm şu ki, Afrika’da, Avrupa’da, muhtemelen Asya’da da bu insan grubunun olduğudur. Ve bu gruptaki ilk tanımlanan örnek, 1907’de Almanya’da bulunan çene kemiğidir ve 1908’de Homo heidelbergensis olarak adlandırılan yeni bir türdür, çünkü Heidelberg yakınlarında bulunmuştu,” diye açıkladı Stringer. “Ve ben de Petralona kafatası için bu tür adını benimsedim ve dedim ki, muhtemelen heidelbergensis türüdür.”

Stringer’ın hipotezi, Petralona kafatası ve yaklaşık 300.000 yıl öncesine tarihlenen Zambiya’daki Kabwe kafatası arasındaki benzerlikleri vurgulayan diğer araştırmalarla da uyumludur ve o da bir H. heidelbergensis kalıntısı olabilir.

Her ne kadar Stringer daha önce bu türün muhtemelen Homo sapiens ve Neandertallerin ortak atası olduğunu öne sürmüş olsa da, görüşünü biraz değiştirdi: “Artık heidelbergensis‘in sapiens ve Neandertallerle birlikte var olan ayrı bir dal olduğunu, ve bunun çok uzun zaman öncesine, muhtemelen bir milyon yıldan da fazla bir süreye, dayandığını söyleyebilirim” dedi.